عبد الباقى گولپينارلى ( مترجم : توفيق سبحانى )

31

مولانا جلال الدين ( زندگانى ، فلسفه ، آثار وگزيده اى از آنها ) ( فارسى )

يونس امره شاعر بزرگ - نيز از براقيه است « 1 » افرادى كه همراه صارى صالتيق به روم‌ايلى رفته‌اند ، بعدها در سال 700 ه / 1300 م به خليل‌اجه و قراسى راه يافته و در آن ديار توطن اختيار كرده‌اند و حكومت قراسى ( آل قراسى ) را بنيان گذاشته‌اند . حتى در اواخر دورهء سلاجقه ، " مخلص بشه " « 2 » فرزند بابا الياس مدتى حكومت را به چنگ آورد و از قاتلان بابائىها انتقام گرفت و سپس حاكميت را به كريم الدين قرامان فرزند پنج‌سالهء نور الدين صوفى فرزند سعد الدين فرزند قمر الدين تركمن سپرد . پدر اين كودك پنج‌ساله ، كه نخستين حكمران قرامانيان است ، نيز از جانشينان بابا الياس بود . اين حقايق كثرت عدهء بابايىها و چگونگى گسترش آنان را بدنبال آن قيام عمومى در آناطولى و روم ايلى نشان مىدهد . يكى ديگر از عصيانهايى كه همهء مردم را فرا گرفت ، عصيان جمرى بود كه قرامانيان از آن حمايت مىكردند . چون در زمان علاء الدين كيقباد اول ، ارمناك گشوده شد ، گروهى از تركمن‌ها را در آنجا اسكان دادند . از وقف‌نامهء مزار كريم الدين قرامان « 3 » دو نكته روشن مىشود : يكى اينكه تركمنها تحت فرماندهى

--> ( 1 ) Abdu ? lba ? ki ? Go ? lpinarli : Yunus Emre - Haysti , I ? stanbul , I ? kbal Kitabevi . ( 2 ) Muhlis Bese ظاهرا اين شخص همان " شيخ مخلص بابا " بايد باشد . ر ك : الشقائق النعمانية فى علماء الدوله العثمانية ، طاش‌كبرىزاده ، ص 7 ، ترك ادبياتنده ايلك متصوفلر ، كوپريلىزاده ، پاورقى ص 233 ( مترجم ) ( 3 ) در اين وقف‌نامه كه به تاريخ 699 ه / 1300 - 1299 م نوشته شده است ، شجرهء محمود بيك قرامان چنين آمده : بدر الدين محمود بن كريم الدين قرامان بن نور الدين صوفى بن سعد الدين بن قمر الدين محمود تركمانى . اين يادداشت را مرحوم فريد اوغور رئيس خانهء خلق قونيه در اختيار من گذاشت كه يوسف آق‌يورت مدير اسبق موزهء قونيه بدان مرحوم داده بود . يوسف آق‌يورت اين وقف نامهء پرارزش را در سال 1928 پيش حاج يوسف پاشا مينديززادهء ( Mindizzade ) قونيوى ديده بوده و به علت مفصل بودن آن تنها به يادداشت‌بردارى اكتفا كرده و به عكسبردارى از آن اقدام نكرده بوده است . -